Schijnzelfstandigheid in 2026: hoe moet u daarmee omgaan als opdrachtgever?
Schijnzelfstandigheid is een herkenbaar probleem voor veel kleine tot middelgrote ondernemingen. De Belastingdienst controleert en kan naheffingen van loonbelasting en premies opleggen, als de arbeidsrelatie wordt gezien als een dienstverband. Wat kunt u doen om verdenkingen te voorkomen? Wij denken graag met u mee.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Er is sprake van schijnzelfstandigheid als ondernemingen zelfstandigen inhuren, maar er in de praktijk sprake lijkt van een dienstverband.
Zelfstandigen (zzp’ers) werken voor eigen rekening en risico. Zij bepalen grotendeels zelf hoe en wanneer ze het werk uitvoeren. Ze hebben meerdere opdrachtgevers en regelen zelf zaken zoals hun verzekeringen en pensioen.
Is er sprake van vaste werktijden? Aansturing door de opdrachtgever? Of langdurig werken voor één organisatie? Dan kan de Belastingdienst de zelfstandige beoordelen als een werknemer. Er is dan sprake van schijnzelfstandigheid.
Ook interessant: Algemene voorwaarden aanpassen? Let op de risico’s
De situatie in 2026: waar staan we nu?
Schijnzelfstandigheid is geen nieuw probleem. Het aantal zzp’ers in Nederland is de afgelopen jaren snel gegroeid. Het sociale stelsel voor belastingen, premies en bescherming bij ziekte was (en is) daar niet goed op ingericht. De overheid wil misbruik en oneerlijke concurrentie voorkomen, dus kijkt daarom kritisch naar arbeidsrelaties.
Om te voorkomen dat ondernemers (zowel opdrachtgever & opdrachtnemer) in de problemen zouden komen koos de overheid voor een zachte landing. Er is aandacht besteed aan het probleem, maar de handhaving was terughoudend en bleef beperkt.
Die aanpak loopt in 2026 gedeeltelijk door. Dat geeft lucht, maar het betekent niet dat alles vrijblijvend is. De Belastingdienst kijkt scherper dan vorig jaar, stelt meer vragen en verwacht van organisaties dat ze hun zaken op orde brengen. Daarom is dit een goed moment om u af te vragen: hoe werken wij samen met zelfstandigen? En past dat nog binnen de nieuwe regels?
Schijnzelfstandigheid in de zorg, IT en bij financiële adviseurs?
| Praktijksituatie | Waar moet u als opdrachtgever & opdrachtnemer op letten? | Mogelijke risico’s | |
|---|---|---|---|
| Zorg | Zzp’ers draaien structureel mee in vaste roosters en werken onder leiding van dezelfde arts/praktijkeigenaar. | Mate van aansturing, vaste werktijden en langdurige inzet binnen één organisatie. |
Belasting: naheffingen en premies bij herkwalificatie. Rechten en plichten: discussies over loon bij ziekte of verlof. Aansprakelijkheid: onduidelijkheid bij fouten of schade. |
| IT | IT’ers werken langdurig fulltime binnen één team, met vaste werktijden en weinig ruimte om opdrachten te weigeren. | Of de zelfstandige echt vrij is in uitvoering en planning. En of de zelfstandige meerdere opdrachtgevers heeft. |
Belasting: risico op dienstverband achteraf. Inkomen: onzekerheid voor zzp’er bij ziekte, wat afbreuk kan doen aan de continuïteit. Aansprakelijkheid: wie draagt het risico bij incidenten of schade? |
| Belastingadvies | Zelfstandige fiscalisten werken exclusief voor één kantoor en hebben geen eigen klanten. | Economische afhankelijkheid en volledige integratie in de organisatie. |
Belasting: naheffingen en mogelijk boetes. Rechten en plichten: discussies over arbeidsrechten. Aansprakelijkheid: onduidelijkheid over wie aansprakelijk is bij adviesfouten. |
Lees ook: Van ZZP'ers naar werknemers in loondienst: dit zijn de gevolgen voor kinderopvang
Wat te doen om schijnzelfstandigheid te voorkomen?
U bent als organisatie verantwoordelijk om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Daarvoor is het belangrijk om goed naar de praktijk te kijken, in plaats van de afspraken op papier. De Belastingdienst bekijkt natuurlijk overeenkomsten en contracten, maar beoordeelt ook de praktijksituatie. De manier waarop er echt gewerkt wordt is leidend voor de beoordeling.
Controleer bijvoorbeeld de aansturing (hier mag maar heel beperkt sprake van zijn) en de werktijden (die moeten zo flexibel mogelijk zijn, in te delen door de zelfstandige). Daarnaast is het belangrijk om afhankelijkheid te beperken en afspraken altijd helder vast te leggen. Werkt een zelfstandige al jarenlang (alleen) voor uw organisatie? Dat is een belangrijk aandachtspunt.
Veel beroeps- en brancheverenigingen kunnen u specifiek voor uw sector informeren en beschikken vaak over hulpmiddelen om het risico op schijnzelfstandigheid te verkleinen. U kunt bij hen ook terecht voor advies over uw concrete situatie.
Hoe Aon kan helpen: wij denken met u mee
Bij Aon zijn we als verzekeringsadviseur voor de kleinzakelijke markt goed op de hoogte van wat er speelt. We merken dat schijnzelfstandigheid bij veel ondernemers vragen oproept. Vooral nu de aandacht van de overheid toeneemt.
Daarom helpen we opdrachtgevers om:
- Risico’s rondom inhuur inzichtelijk te maken;
- Te kijken of verzekeringen nog aansluiten bij de praktijk;
- Passende oplossingen te kiezen, zoals verzekeringen voor (beroeps-)aansprakelijkheid en rechtsbijstand..
Schijnzelfstandigheid hoeft geen probleem te zijn, als u goed kijkt naar de manier waarop er werkelijk wordt samengewerkt.
Benieuwd of uw huidige verzekeringen nog passen bij de manier waarop u in 2026 samenwerkt? Vraag het onze Aon verzekeringsadviseurs. Zij denken graag met u mee. Neem contact op.
Ook interessant
Speciaal voor u geselecteerd met actuele insights, trends en kennis die relevant zijn voor ontwikkelingen in uw branche.
Waarom stijgt de premie van de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering?
Waarom stijgt de premie van een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering terwijl het aantal schadeclaims niet per se toeneemt? Wij vroegen het aan Daniëlle Putman van verzekeraar MSIG Europe.
Algemene voorwaarden aanpassen? Let op de risico's
Een goede samenwerking begint met duidelijke afspraken. Die staan voor een belangrijk deel in de algemene voorwaarden. Maar deze werkwijze staat onder druk. Opdrachtgevers vragen steeds vaker om uitzonderingen.
Mijn bedrijf is aansprakelijk gesteld, wat nu?
Zo zit het met aansprakelijkheid, en 3 stappen die u kunt nemen wanneer u aansprakelijk wordt gesteld.