Risico’s en aandachtspunten bij fusies en samenwerkingen in het onderwijs en de kinderopvang
De sectoren onderwijs en kinderopvang staan onder druk. Daarom kijken ze allebei naar meer intensieve samenwerkingen, een gedeeld aanbod of zelfs fusies. Ondertussen verschillen de redenen voor deze ervaren uitdagingen. In dit artikel leggen we uit wat de redenen zijn en benoemen we de belangrijkste risico’s en aandachtspunten.
Het primair onderwijs kent een kleine 1,5 miljoen leerlingen. Het ministerie van OCW verwacht dat dit aantal tot en met 2031 licht zal dalen. Zelfs een ‘lichte’ daling kan betekenen dat het onderwijs met flinke verschillen in aantallen te maken kan krijgen. Ondertussen geldt voor zowel het onderwijs als de kinderopvang een personeelstekort. Voor het primair onderwijs ontbreekt het aan zo’n 7.730 fte (8,1% van de werkgelegenheid). De tekorten in de kinderopvang dalen (van 30% in 2024 naar 23% in 2025), maar tekorten beperken de capaciteit en verhogen de werkdruk.
Waarom fusies en samenwerkingen?
Het onderwijs en de kinderopvang zoeken samenwerkingen of zelfs fusies om de continuïteit, kwaliteit en uitvoerbaarheid te garanderen.
Vooral de kinderopvang is intensief werk. De eisen aan personeel, huisvesting, planning en communicatie met ouders zijn hoog. Door samen te werken of te fuseren ontstaan er schaalvoordelen. Die dragen bij aan:
- Efficiëntere planning en recruitment
- Professionelere HR- en verzuimaanpak
- Betere ICT, security en AVG-organisatie
- Sterkere backoffice (finance, contractbeheer, compliance)
Het onderwijs zoekt samenwerkingen om integrale concepten uit te werken. Vaak gaan de opvang en het onderwijs daarbij op in één ecosysteem. Beleidsmatig wordt die beweging herkend en gestimuleerd.
Het onderwijs en de kinderopvang ervaren demografische redenen, hebben te maken met personeelstekorten en willen zorgen voor continuïteit. Daarom werken ze vaak samen in vormen zoals:
- Samen op één locatie (gedeelde huisvesting, gedeelde afspraken)
- Gezamenlijke organisatie of holding (één bestuur of koepelstructuur)
- Gedeelde backoffice (HR, finance, inkoop, ICT, verzuim en compliance)
| Kinderopvang | Onderwijs | |
|---|---|---|
| Demografie | Afhankelijk van vraag van ouders en regionale bevolkingsontwikkeling. | Direct en zwaarwegend: leerlingkrimp of juist groei bepaalt bestaansrecht. |
| Personeelstekort | Groot tekort aan pedagogisch medewerkers, vooral door uitstroom en werkdruk. | Structureel lerarentekort, met name in bepaalde vakken en regio’s. |
| Continuïteit | Ouders verwachten altijd opvang; uitval is direct merkbaar. | Scholen moeten onderwijs blijven garanderen, ook bij krimp. |
| Kwaliteitseisen en toezicht | Strenge GGD-eisen, pedagogische kwaliteit en veiligheid. | Inspectie van het Onderwijs: onderwijskwaliteit, governance en resultaten. |
| Schaalvoordelen | Belangrijke drijfveer: efficiëntere bedrijfsvoering, gedeelde backoffice. | Relevant, maar minder leidend: vooral bij grotere besturen en shared services. |
| Financiële druk | Marges onder druk door cao’s, huisvesting en wetgeving. | Bekostiging gekoppeld aan leerlingaantallen en prestaties. |
| Praktisch voor het gezin | Kinderopvang regelt BSO vóór school; TSO en opvang zorgen na school voor sport en activiteiten. | De leerling gaat direct vanuit de BSO naar school en is daardoor op tijd. |
Wat zijn de belangrijke risico’s en aandachtspunten?
Samenwerking is vaak goed, maar kent ook een aantal risico’s. Het gaat dan bijvoorbeeld om aansprakelijkheid, arbeidsvoorwaarden en verzekeringen. De kinderopvang en het onderwijs ervaren andere risico’s en aandachtspunten.
Kinderopvang
De kinderopvang worstelt steeds vaker met wie er waarvoor verantwoordelijk is. Als op één locatie de opvang, voorschoolse educatie, onderwijs, vrijwilligers, stagiairs en externen door elkaar lopen wordt snel onduidelijk wie er aansprakelijk is bij een incident. Laat staan onder welke polis het valt. Daarnaast komen arbeidsvoorwaarden, roosters en functiebeschrijvingen samen bij een samenwerking of een fusie. Dat heeft impact op bijvoorbeeld:
- Verzuimrisico en inzetbaarheid
- Werving en behoud
- OR of medezeggenschap en draagvlak
Onderwijs
Het onderwijs krijgt door samenwerkingen te maken met aansprakelijkheid bij grotere besturen. Een groter bestuur leidt tot een ander risicoprofiel. Dat komt door extra locaties én door meer complexiteit. Er is sprake van meer personeel, meer gebouwen en meer leveranciers. Allemaal risico’s op een minder consistent beleid.
Dat betekent dat de due diligence extra aandacht vraagt. Zowel voor de financiële situaties als voor de situaties rondom medewerkers en personeel. Denk bijvoorbeeld aan hoe om te gaan met de personeelsstructuur, ziekte van personeel en de kosten voor werkhervatting.
Bij fusies is het belangrijk om na te denken over contracten, looptijden, boetes, verwerkersovereenkomsten en licenties. Vooral bij ICT, schoonmaak en catering kan ‘één standaard’ uitdagingen met zich meebrengen.
Ook interessant: De langdurige effecten van ziek personeel in kinderopvang & onderwijs
Handig om te weten: tips van onze experts
Onze experts merken in de praktijk dat het onderwijs en de kinderopvang beter kan samenwerken (of zelfs fuseren) als er aandacht is voor:
- De risico’s en verzekeringen van organisaties
Dit wordt in due diligence écht vaak onderschat. Vaak worden de financiën en governance gecheckt, maar worden de praktische risicovragen vergeten. Dat is jammer, omdat die later tot claims, gaten of dubbele premie kunnen leiden - De verantwoordelijkheden in de oude én de nieuwe situatie
Wie is waarvoor verantwoordelijk op locatie, bij incidenten, bij systemen en bij personeel? - Continuïteit richting ouders, kinderen, leerlingen en medewerkers
Stabiliteit is een kernwaarde. Elke misser in uitvoering wordt meteen gevoeld door een van de betrokkenen.
Hoe Aon kan helpen
Bij Aon zitten we dicht op het onderwijs en de kinderopvang. We zien de fusies en samenwerkingen toenemen. Daarom is het van grote meerwaarde om ons vroeg te betrekken, als u nadenkt over samenwerking of een fusie.
Bij die trajecten begeleiden we met:
- Risico- en verzekeringsscan bij samenwerking of fusie
- Advies bij samenvoegen van verzekeringen
- Meedenken over aansprakelijkheid, gebouwen, verzuim en cyber
Benieuwd waarmee we u kunnen helpen? Neem contact op met onze Aon verzekeringsadviseurs.
Ook interessant
Speciaal voor u geselecteerd met actuele insights, trends en kennis die relevant zijn voor ontwikkelingen in uw branche.
Stijgende premielast vor uw kinderopvang: dit kunt u doen
De premielast voor de kinderopvang is de laatste jaren aanzienlijk gestegen. Maar wat heeft deze stijging veroorzaakt? Hoe reageren verzekeraars op deze ontwikkeling?
De langdurige effecten van ziek personeel in kinderopvang & onderwijs
De personeelstekorten in het onderwijs en de kinderopvang zorgen al jarenlang voor een hoge werkdruk. Medewerkers hebben steeds meer taken en als iemand uitvalt, is vervanging nauwelijks te regelen. Dit verhoogt de druk op de collega’s achterblijven en vergroot de kans op ziekteverzuim nog verder.
Aanbesteden in het onderwijs: hier moet u rekening mee houden
Ook in het onderwijs is het belangrijk om investeringen aan te besteden. Accountants controleren tegenwoordig zwaarder op aanbestedingen. Als de accountant geen goedkeurende verklaring geeft, kan dit effect hebben op vergoedingen van de overheid.